Nuugaatsiaq

Nuugaatsiaq, Qeqertarsuup Kangillermiittup kujammut sineriaani nuggersimanermi, ivigarissumiippoq, Uummannamiit 130 km missiliorlugit kangilliulluni. Uummannap pigisaani nunaqarfiit avannarlersaraat, tassanngaanniillu nunaqarfik qaninnerpaaq tassaavoq Illorsuit, 35 km missiliorlugit kujalliulluni killiusoq.

Nunaqarfiup anguniagai (pingaartitat, ineriartornermi anguniakkat il.il.)

Nuugaatsiami sullissinermi pissutsit atuuttut inissatigullu neqeroorutit attatiinnarniarneqarput. Siunnertaasoq tassaavoq, aalisarnermik takornariaqarnermillu inuussutissarsiutit, nangittumik nukittorsarneqarnissaat, ilaatigut tunisassiorfiup immaqalu amernik tunitsiviup kiisalu sissarsuit pitsanngorsaavigineqarnerisigut. Peqatigitillugulu illut pitsaassusaat, eqqaavilerinermik aaqqissuussineq, aqqusinernillu pitsanngorsarneqartariqarput, nunaqarfiup pisariaqartitsinera nammineerlunilu atortut aallaavigalugit. Qimusserneq nunaqarfimmut annertuumik pingaaruteqarpoq, tamannalu periarfissaajuartinneqartariaqarpoq. Kiisalu nunaqarfimmi maninnersat sunngiffimmi siunertanut atorneqartariaqarput

Innuttaasut ineqarnerlu

Nuugaatsiami innuuttaasut amerlassussat 79-upput (Feb. 2013). Nunaqarfik 1999-ip tungaanut alliartorpoq, innuttaasut amerlanerpaagamik 122-ullutik. Tamatuma kingorna innuttaasut ikiliartulerput – ukiullu kingulliit 10-it ingerlaneranni 22 %-ngajammik ikileriarput (innuttaasut 2003-mi 101-ullutik). Taamaalilluni pilersaarusiorfiup iluani isaterinermut atatillugu nutaanik illuliortoqartarnissaa pisariaqartinneqassaaq. Aammattaaq utoqqarnut illoqarnissaa pisariaqartinneqarpoq, paaqqutarineqarnissamik annertunerusumik pisariaqartitsisut Uummannami isumagineqartariaqarput.

Uummannap nunaqarfiini illut 509-upput (kisitsisit 2010-meersut). 2013-mi illoqutigiit ataatsimut katillugit 359-upput, katillugit 972-nik najugaqartullit. Agguaqatigiisillugu illoqutigiinni ataatsini inuit 2,7-upput, tamanna Uummannap illoqarfiani 2,2-miit qaffasinneruvoq. Illut ilaat iluarsaattariaapput arlallillu inoqanngillat.

Siunissami illuliornissaq illuliorfigineqareersup nangissutaatut ingerlanneqassaaq. Naatsorsuutigineqarpoq nunaminertat immikkoortinneqareersut iluini inissaqarluartoq, illunut 70-t missinginut.

Inuussutissarsiutit umiarsualivillu

Siusinnerusukkut innuussutissarsiutini pingaarnerpaasimapput puisinniarneq aamma qeerarniarneq, ullumikkulli qaleralinniartoqarpoq. Qaleralinniarneq innuttaasut aningaasaqarniarnerannut annertuumik iluaqutaavoq. Tassalu Royal Greenland Nuugatsiami tunitsiveqarlunilu qaleralinnik suliarinneqqaartarfeqarpoq, taakkununngalu atasumik qerititsiveqarluni. Ukioq kaajallallugu aalisagaq tunisaavoq, ukiuuneranili/upernaakkullu, immap sikua pissutigalugu umiarsuit umiatsiaaqqallu qerisunik assartuisinnaajunnaaraangata, qerititsiviup tigusisinnaanera inorsalersinnaasaarpoq. Tunisassiorfimmi sulisut ataatsimiit qulinut inissisimasarput, ukiup qanoq ilinera apeqqutaatillugu.

Nunaqarfik mikisumik sissarsuaqarpoq nuunnguup noorpianniittumik. Umiatsiaat kangerliumanermi pitoqqasarput, kangerliumanermilu nuunnguup kangiatungaani sissamut amuneqartarlutik. Taamaakkluartorli umiarsualivimmi periarfissat annertunerusariaqarput.

Nunaqarfimmi suliffissat amerlanersaat aalisarnermut, kisiannili aamma nunaqarfiup pisiniarfianut, atuarfimmut kommunillu ingerlatsiviinut allanut attuumassuteqarput. Taakkua saniatigut takornariaqarnermut attuumassuteqartunik ingerlataqartoqarpoq. 2010-mi Uummannap nunaqarfiini suliffissat annertussusaat 44 %-uvoq, tamannalu Uummannap illoqarfiani inissisimanermut sanilliullugu 2 %-mik appasinneruvoq, Qaasuitsup Kommunianili agguaqatigiisitsinermit 2 %-mik qaffasinerulluni. Sulisinnaasut 5 %-ii suliffissarsiortuupput, tamanna Uummannap illoqarfiani inissisimanermiit appasinneruvoq, aamma kommuni ataatsimut isigalugu, tassanimi kisitsit 6 %-uvoq.

Kommuneplani malillugu inuussutissarsiutinut umiarsualivimmullu tunngasuni inissaq sinneruttoq 12.000 m2 missiliorlugu annertussuseqarpoq. 

Angallannermi periarfissat sullissinerlu

Nunaqarfiup helistop-ia nunaqarfiup avannaatunginnguaniippoq. Nunaqarfimmiit angallassissutit allat pingaarnerit tassaapput, aasaanerani umiatsiaaqqat, ukiukkullu qimussit snescooterillu.

Angallannermi periarfissanut ilaavoq aqqusineq ataaseq aaliangersimasumik qalliusigaq nuunnguamiittoq, umiarsualivimmut tunisassiorfimmullu atasoq. Taassuma saniatigut illineqarpoq, nuunnguamut ingerlasunik, tassanngaanniillu nunaqarfiup kitaatungaanut kangiatungaanullu avalequtilimmik.

Teknikkikkut ingerlatsineq pingaarneq Nukissiorfinniit ingerlanneqarpoq. Innaallagissiorfik nunaqarfimmi kangillersaavoq. Ukiuunerani imermik pilersuineq imiisivimmiit, maqitsisarfik, illu sullivimmut atatillugu nunaqarfimmi qiterpasissumik inissinneqarsimasoq, atorlugu pisarpoq. Aasaanerani kuunnguami nunaqarfiup kangiatungaaniittumiit imertartortoqartarpoq. Ulluunerani eqqakkat eqqaavissuarmi nunaqarfiup kitaaniittumi aqqulluttumi, katersorneqartarput ikuallanneqartarlutillu. Eqqakkanut kuuffeqanngilaq, unnuaanerani eqqakkanut aaqqissuussisoqarnikuunngilaq, unnuaaneranilu eqqakkat nuunnguami tummeraasaniit imaanut kuineqartarput, taannali inissinnerliugaavoq. Aammattaaq nuunnguamiippoq tankeqarfik, aalisakkanik tunisassiorfiup sissarsuillu eqqaanni. Tankeqarfik isumannaallisaanissaq pissutigalugu killeqarfeqarpoq, TELE Greenlandip oqarasuaatit assigissaallu atorlugit attaveqarneq isumagisaraa.

Nunaqarfimmi meeqqeriveqanngilaq, uulluuneranili meeqqanik paarsisarneq atorneqarpoq. Aaamattaaq nunaqarfik pisiniarfeqarpoq, kommune allaffeqarluni, ataatsimoorussamik sannaveqarluni, allakkeriveqarluni, illu sulliveqarluni, niviarsiamut nakorsiartarfeqarluni katersortafeqarlunilu. Atuarfik sullissiviillu nunnguami inissinneqarsimapput.

Ilinniartitaanq

Nunaqarfimmi meeqqat atuarfeqarput /Atuarfik Saamu). Atuarfik isikkaneq marluk missiliorlugit atuartoqarpoq atualeqqaaniit 9 klassimut. Atuarfimmi sunngiffimmi klubbertitsisoqartarpoq, tassaniipportaaq atuakkanik atorniartarfik mikisunnguaq..

Kulturi sunngiffillu

Atuarfik oqaluffiuutigisoq 1991-mi sanaajusoq, nunaqarfimmi avannarlersaavoq iliveqarfiup killingani.

Nunaqarfimmi illuliat pisoqaanerit nuunnguup noorpiaaniipput. Illut eriagisariallit tassaapput: B-83, quersuaq, 1924-mi sanaaq; B-84, quersuaq, 1936-mi sanaaq; B-86, pisiniarfik allaffillu, 1930-mi sanaaq, ilaneqartoq 1989-mi. Illut ataatsimoorput taamaalillutillu avatangisaat eriagisariaqarlutk, nuunnguami qatsissumiipput, umiarsualivimmiit ersillutik, Nuugaatsiamullu ilisarnaqutaallutik. Illut isaterneqarsinnaapput, Nunatta Katersugaavissuata akuersissuteqarneratigut, allamullu nuullugit.

Nunaqarfiup qeqqani maninnersami arsaattoqartarpoq, nunaqarfiullu avannaani avtangiisaasumi ukiunerani timersuutinik ingerlatsisoqarsinnaavoq.

Qaasuitsup Kommunia · Postboks 1023 · 3952 Ilulissat · Grønland · www.qaasuitsup.gl · E-mail: plan@qaasuitsup.gl · Tlf.: +299 947800
Kingullermik iluarsineqarpoq 29-3-2017